Huế thương, thương từ giọng nói dịu dàng đến câu hát ngân nga trên dòng Hương giang lững lờ trôi. Mỗi lần đến Huế, lữ khách lại cảm thấy tâm hồn thư thái, nhẹ dao bước qua những con phố nhỏ ngắm nhìn bao danh lam thắng cảnh đẹp, thưởng thức những món ăn ngon mang đậm chất Huế thì thất thi vi biết bao. Trong đó không thể không kể đến cơm hến, đặc sản vùng đất cố đô.

Cơm hến giản dị mộc mạc như người dân xứ Huế
Huế mời gọi anh vào cùng nhâm nhi ly rượu làng Chuồn, cùng ăn cơm hến cho thắm đượm tình em. Đến Huế không ăn các món ăn từ hến và đặc biết là cơm hến thì chưa tận hưởng hết cái hương vị đặc sắc của ẩm thực vùng đất cố đô xưa. Cơm hến không cao sang mà giản dị, mộc mạc như chính mảnh đất và con người nơi đây. Cơm nguội quyện với hến cùng rau tạo nên hương vị cơm hến. Chẳng vậy mà, người xưa thường bảo đây là món ăn của người nghèo:
Món chi thuộc loại cơm nghèo
Cơm thì cơm nguội lại nhiều ruốc rau
Có vui thì mới gọi nhau
Cớ chi sì sụp giọt sầu chứa chan !
Là vùng đất không được màu mỡ cho lắm nên người Huế luôn lam lũ quanh năm, gặp những lúc thiên tai, mất mùa thì cuộc sống rất khó khăn, phải tiết kiệm từng chút. Cơm nguội của ngày hôm trước người ta vẫn dành để lại cho ngày sau, còn hến được mò từ các mương, sông, hồ lên, ngâm, rửa sạch rồi luộc lên, trộn với cơm ăn cho qua bữa. Và cũng từ đó món cơm hến ra đời, vừa ngon, vừa tiết kiệm. Thời gian trôi đi, cơm hến trở thành một trong những món ngon đặc sản của người xứ Huế.

Các mệ, các o thường gánh hàng rong đi bán cơm hến
Cơm hến ngon là nhờ thịt hến và nước luộc. Hến ở Huế rất nhỏ, nhỏ đến nỗi nhiều khi lẫn cả vào cơm khiến thực khách ngạc nhiên khi thưởng thức bởi không thấy hến đâu. Ở huế khắp các nẻo đường góc phố, đâu đâu cũng có hàng cơm hến nhưng nổi tiếng và ngon nhất phải kể đến cơm hến xứ Cồn. Cồn Hến là nơi có nhiều hến nhất nên luôn tấp nập các ngư dân cào hến. Hến được cào về ngâm cho sạch sạn, bùn cát sau đó luộc chín vừa tới. Công đoạn luộc hến vô cùng quan trọng, bởi nó quyết định thịt và nước hến có ngon hay không. Nếu nước luộc càng đục thì thịt hến càng ngon, nước hến càng ngọt. Hến luộc xong thì qua hai lần đãi để lọc thịt ra khỏi vỏ để chuẩn bị làm cơm hến.
Cũng giống như các món ăn khác ở Huế, cơm hến thường rất cay, có khi cay đến chảy cả nước mắt nhưng người dân xứ Huế cũng như thực khách khi đến thăm vùng đất cố đô này luôn thích thưởng thức món ăn dân dã. Cơm nguội, ruốc mặn mà thơm nồng quyện trong vị chua thanh của khế, của rau thơm, chuối bắp, bạc hà, vị ngọt đằm thắm của nước hến, béo ngậy của tóp mỡ, vị cay đến xé lưỡi, đến phỏng miệng của ớt tương...Tất cả hòa quyện tạo thành món cơm hến đậm đà bản sắc ẩm thực Huế.
Nếu một lần đến với Huế mộng mơ, muốn thưởng thức món cơm hến ngon ngọt, thực khách hãy đến quán cơm hến số 2 đường Trương Định. Ngoài ra, các bạn có thể xuôi về Đập Đá, qua khỏi con đập, rẽ phải là đến đường Hàn Mặc Tử, ở trên con đường này có khá nhiều quán cơm hến cũng rất ngon. Thế nhưng muốn thưởng thức cơm hên ngon nhất thì phải tìm đến gánh cơm bình dân của các o, mệ nơi cồn Hến, chứ không phải một nơi nào khác. Hãy xuôi về Vỹ Dạ, qua một câu cầu nhỏ để đặt chân vào Cồn Hến. Ở đây, với những quán nhỏ nằm sát cạnh bờ sông, khá đơn sơ và mộc mạc, bạn có thể vừa ngắm dòng sông Hương lững lờ bao bọc quanh Cồn Hến, vừa thưởng thức tô cơm hến cay nồng và món chè bắp ngọt lịm.